Phát triển bền vững đang dần trở thành tiêu chí quan trọng trong quá trình quy hoạch và phát triển khu công nghiệp tại nhiều quốc gia, bao gồm cả Việt Nam. Bên cạnh các chính sách thu hút đầu tư, nhiều cơ chế ưu đãi cũng được xây dựng nhằm khuyến khích hạ tầng xanh và giảm phát thải.
Trong bài viết này, KTG Industrial tổng hợp những chính sách ưu đãi nổi bật dành cho khu công nghiệp bền vững tại Việt Nam, đồng thời phân tích những cơ hội mà doanh nghiệp có thể tận dụng.
Khu công nghiệp bền vững là gì trong bối cảnh chính sách Việt Nam?
Khu công nghiệp bền vững là mô hình phát triển khu công nghiệp hướng đến hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Trong bối cảnh pháp luật Việt Nam, khái niệm này thường gắn với khu công nghiệp sinh thái (Eco-Industrial Park – EIP), được quy định tại Nghị định 35/2022/NĐ-CP về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế [1].
Theo quy định, khu công nghiệp sinh thái khuyến khích doanh nghiệp sử dụng hiệu quả tài nguyên, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp, giảm phát sinh chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, nước trong quá trình sản xuất. Đây cũng là định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển khu công nghiệp xanh và bền vững của Việt Nam [2].
Khu công nghiệp bền vững hướng đến tăng trưởng kinh tế song hành với sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường
Tiêu chí để được công nhận và hưởng ưu đãi
Theo Điều 37 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, khu công nghiệp được xem xét chứng nhận là khu công nghiệp sinh thái khi đáp ứng các tiêu chí về tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ cộng sinh công nghiệp, có tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện giải pháp sử dụng tài nguyên hiệu quả, cộng sinh công nghiệp hoặc đạt chứng nhận sản xuất bền vững theo quy định.
Hồ sơ đề nghị chứng nhận do nhà đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp lập, gửi cơ quan có thẩm quyền theo trình tự quy định tại Nghị định 35/2022/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư 05/2025/TT-BKHĐT [1].
Phân biệt khu công nghiệp truyền thống, khu công nghiệp sinh thái và khu công nghiệp thế hệ mới
| Tiêu chí | Khu công nghiệp truyền thống | Khu công nghiệp sinh thái | Khu công nghiệp thế hệ mới |
| Mô hình phát triển | Tập trung vào sản xuất và thu hút đầu tư | Kết hợp phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường | Tích hợp phát triển bền vững, công nghệ và đổi mới sáng tạo |
| Quản lý tài nguyên | Mỗi doanh nghiệp tự quản lý | Khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên và cộng sinh công nghiệp | Tối ưu tài nguyên bằng công nghệ số, kinh tế tuần hoàn và năng lượng sạch |
| Chính sách | Thực hiện theo quy định chung | Được định hướng phát triển theo Nghị định 35/2022/NĐ-CP | Chưa có khung pháp lý riêng, chủ yếu là định hướng phát triển trong các chiến lược và diễn đàn về khu công nghiệp |
| Hạ tầng | Hạ tầng phục vụ sản xuất | Bổ sung hạ tầng môi trường và các giải pháp tiết kiệm tài nguyên | Hạ tầng thông minh, số hóa, hướng đến phát thải thấp và sản xuất xanh |
Khung pháp lý hiện hành về ưu đãi đầu tư khu công nghiệp bền vững
Nghị định 35/2022/NĐ-CP – Nền tảng pháp lý cốt lõi
Nghị định 35/2022/NĐ-CP là văn bản pháp lý đầu tiên quy định tương đối đầy đủ về khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam. Nghị định đưa ra khái niệm, tiêu chí công nhận, trình tự chứng nhận và các chính sách hỗ trợ phát triển mô hình này.
Đồng thời, văn bản cũng khuyến khích cộng sinh công nghiệp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và áp dụng sản xuất sạch hơn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của khu công nghiệp [1].
Nghị quyết 68 – Tín hiệu chính sách mới
Ban hành năm 2025, Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế và nhấn mạnh yêu cầu phát triển theo hướng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Mặc dù không quy định riêng về khu công nghiệp sinh thái, nghị quyết tạo định hướng để hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ hiện đại, sản xuất xanh và hạ tầng chất lượng cao trong thời gian tới [3].
Luật Đầu tư 2020 và các quy định về công nghệ sạch
Luật Đầu tư 2020 quy định các hình thức, đối tượng và ngành, nghề được hưởng ưu đãi đầu tư, trong đó có nhiều lĩnh vực liên quan đến bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo và công nghệ cao. Trên cơ sở đó, dự thảo nghị định thay thế Nghị định 35/2022/NĐ-CP tiếp tục đề xuất mở rộng cơ chế ưu đãi đối với các khu công nghiệp và khu kinh tế thực hiện chuyển đổi xanh.
Đáng chú ý, doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, năng lượng tái tạo hoặc mô hình kinh tế tuần hoàn được đề xuất hưởng thêm các ưu đãi về thuế và tín dụng, góp phần thúc đẩy phát triển khu công nghiệp bền vững [4].
Các loại ưu đãi cụ thể dành cho khu công nghiệp bền vững
Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT)
Doanh nghiệp đầu tư vào khu công nghiệp có thể được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp nếu dự án thuộc ngành, nghề hoặc địa bàn ưu đãi đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư và pháp luật về thuế. Mức ưu đãi cụ thể phụ thuộc vào từng loại dự án, lĩnh vực hoạt động và địa điểm đầu tư.
Đối với các dự án về bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, công nghệ cao hoặc sản xuất xanh, Nhà nước đang tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách nhằm khuyến khích đầu tư và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong khu công nghiệp [4].
Ưu đãi thuế đầu tư góp phần khuyến khích doanh nghiệp phát triển sản xuất xanh trong khu công nghiệp
Ưu đãi thuê đất và tiền sử dụng đất
Theo quy định hiện hành, dự án đầu tư đáp ứng điều kiện ưu đãi có thể được miễn hoặc giảm tiền thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai. Đối với khu công nghiệp sinh thái, các chính sách đang hướng đến khuyến khích phát triển hạ tầng xanh và sử dụng tài nguyên hiệu quả.
Mức ưu đãi cụ thể phụ thuộc vào loại dự án, địa bàn đầu tư và các quy định pháp luật có liên quan.
Hỗ trợ tín dụng xanh và chi phí R&D
Song song với các ưu đãi về đầu tư, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn tín dụng xanh và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Các dự án ứng dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng tài nguyên hoặc phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn được khuyến khích tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi từ tổ chức tài chính trong nước và quốc tế [4].
Đây cũng là xu hướng đã được nhiều quốc gia như Hàn Quốc và Nhật Bản triển khai nhằm thúc đẩy phát triển khu công nghiệp bền vững.
Ưu đãi thủ tục hải quan và cấp phép đầu tư
Một trong những lợi thế của doanh nghiệp đầu tư trong khu công nghiệp là được thực hiện nhiều thủ tục thông qua Ban Quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông [4].
Mô hình này giúp rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục về đầu tư, xây dựng, môi trường và lao động. Theo dự thảo nghị định thay thế Nghị định 35/2022/NĐ-CP, cơ chế này tiếp tục được duy trì nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là các dự án hướng đến chuyển đổi xanh [1].
| Loại ưu đãi | Nội dung | Căn cứ áp dụng |
| Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT) | Doanh nghiệp có thể được hưởng ưu đãi thuế nếu dự án thuộc ngành, nghề hoặc địa bàn ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật. Các dự án về công nghệ cao, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo và sản xuất xanh tiếp tục là nhóm được ưu tiên trong các định hướng chính sách mới. | Luật Đầu tư 2020; dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 35/2022/NĐ-CP. |
| Ưu đãi về đất đai | Dự án đáp ứng điều kiện ưu đãi đầu tư có thể được miễn hoặc giảm tiền thuê đất theo quy định. Mức ưu đãi phụ thuộc vào loại dự án, địa bàn đầu tư và các quy định của pháp luật về đất đai. | Luật Đầu tư 2020; Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn. |
| Hỗ trợ tín dụng xanh và đổi mới công nghệ (R&D) | Việt Nam đang hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và các giải pháp giảm phát thải thông qua ưu đãi tín dụng và chính sách hỗ trợ phù hợp. | Đề xuất chính sách của Bộ Công Thương; dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 35/2022/NĐ-CP. |
| Hỗ trợ thủ tục đầu tư theo cơ chế một cửa | Doanh nghiệp được hỗ trợ thực hiện các thủ tục về đầu tư, đăng ký doanh nghiệp, đất đai, xây dựng, môi trường, lao động và thương mại thông qua cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Ban Quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế. | Nghị định 35/2022/NĐ-CP và dự thảo nghị định thay thế tiếp tục duy trì cơ chế này. |
Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
Mô hình Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc trong phát triển khu công nghiệp sinh thái
Nhiều quốc gia châu Á đã triển khai các chính sách khuyến khích phát triển khu công nghiệp sinh thái thông qua sự kết hợp giữa ưu đãi tài chính và các tiêu chí đánh giá cụ thể.
Hàn Quốc chú trọng hỗ trợ đổi mới công nghệ và cộng sinh công nghiệp, trong khi Nhật Bản thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Trung Quốc cũng xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá khu công nghiệp xanh gắn với hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và tái sử dụng chất thải.
Những kinh nghiệm này cho thấy ưu đãi thường đi kèm với các chỉ số đánh giá rõ ràng thay vì được áp dụng tự động, qua đó khuyến khích doanh nghiệp liên tục cải thiện hiệu quả môi trường [5].
Sáng kiến GEIPP/UNIDO và tác động tại Việt Nam
Việt Nam là một trong những quốc gia tham gia Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu (Global Eco-Industrial Parks Programme – GEIPP) do UNIDO triển khai.
Trong giai đoạn thí điểm, chương trình đã hỗ trợ nhiều doanh nghiệp áp dụng giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên và cộng sinh công nghiệp, góp phần tiết kiệm hơn 22.000 MWh điện, 600.000 m³ nước và 3.600 tấn hóa chất mỗi năm, đồng thời giảm khoảng 32.000 tấn CO₂ phát thải hằng năm [6].
Những kết quả này đã tạo cơ sở thực tiễn để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển khu công nghiệp sinh thái trong giai đoạn tiếp theo.
Cơ hội và thách thức cho nhà đầu tư FDI tại KCN bền vững Việt Nam
Lợi thế cạnh tranh so với khu công nghiệp truyền thống
Đối với doanh nghiệp FDI, đặc biệt là các tập đoàn có chiến lược ESG hoặc mục tiêu giảm phát thải, khu công nghiệp sinh thái mang lại nhiều lợi thế trong quá trình vận hành. Hạ tầng dùng chung như hệ thống xử lý nước thải, quản lý chất thải và các giải pháp sử dụng tài nguyên hiệu quả giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí đầu tư ban đầu.
Đồng thời, việc hoạt động trong môi trường được quy hoạch theo định hướng bền vững cũng tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng và chuỗi cung ứng quốc tế về sản xuất xanh.
Bên cạnh đó, các khu công nghiệp sinh thái thường khuyến khích doanh nghiệp tham gia cộng sinh công nghiệp và áp dụng sản xuất sạch hơn. Đây là nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát sinh chất thải và tăng năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Khu công nghiệp sinh thái mở ra lợi thế dài hạn cho doanh nghiệp theo đuổi chiến lược ESG
Những điểm cần lưu ý khi lựa chọn khu công nghiệp đạt tiêu chuẩn xanh
Khi lựa chọn khu công nghiệp, doanh nghiệp nên tìm hiểu liệu dự án đã được định hướng hoặc công nhận là khu công nghiệp sinh thái theo quy định của Việt Nam hay chưa. Ngoài ra, cần đánh giá chất lượng hạ tầng môi trường, khả năng hỗ trợ cộng sinh công nghiệp, hệ thống quản lý năng lượng và nước, cũng như kinh nghiệm của chủ đầu tư trong việc triển khai các giải pháp phát triển bền vững.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, việc lựa chọn khu công nghiệp có định hướng phát triển xanh ngay từ đầu cũng có thể giúp đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và minh bạch thông tin trong chuỗi cung ứng.
Kinh nghiệm khi lựa chọn khu công nghiệp
Kinh nghiệm từ các mô hình khu công nghiệp sinh thái cho thấy lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ ưu đãi đầu tư mà còn phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng, năng lực quản lý và khả năng kết nối trong chuỗi cung ứng. Khi lựa chọn địa điểm đầu tư, doanh nghiệp nên xem xét đồng thời các yếu tố sau:
- Định hướng phát triển của khu công nghiệp: Khu công nghiệp đã được chứng nhận hoặc đang triển khai theo mô hình khu công nghiệp sinh thái theo quy định của Việt Nam hay chưa.
- Năng lực của chủ đầu tư và Ban Quản lý: Khả năng hỗ trợ thủ tục đầu tư, giải quyết các vấn đề phát sinh và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình vận hành.
- Hạ tầng kỹ thuật và môi trường: Hệ thống xử lý nước thải, hạ tầng năng lượng, giao thông nội khu và các giải pháp tiết kiệm tài nguyên đã được đưa vào vận hành hay vẫn đang trong giai đoạn đầu tư.
- Khả năng kết nối chuỗi cung ứng: Vị trí khu công nghiệp có thuận lợi để kết nối với cảng biển, sân bay, trung tâm logistics và mạng lưới nhà cung ứng, từ đó tối ưu chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng.
Triển vọng phát triển khu công nghiệp bền vững đến 2030
Phát triển khu công nghiệp sinh thái tiếp tục là một trong những định hướng trọng tâm trong chiến lược thu hút đầu tư của Việt Nam đến năm 2030. Bên cạnh việc chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu theo hướng sử dụng tài nguyên hiệu quả và giảm phát thải, Chính phủ cũng thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý hạ tầng, đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương nhằm nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư.
Trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG và yêu cầu về chuỗi cung ứng xanh ngày càng được chú trọng, những khu công nghiệp sở hữu hạ tầng đồng bộ, định hướng phát triển bền vững và dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp sẽ có nhiều lợi thế trong việc thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt ở các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao và năng lượng sạch [7].
KTG Industrial – Giải pháp bất động sản xanh cho doanh nghiệp
Là liên doanh giữa Tập đoàn Khải Toàn (KTG) và Boustead Projects (Singapore), KTG Industrial định hướng phát triển các dự án theo tiêu chí ESG, mang đến hệ thống nhà xưởng và nhà kho xây sẵn đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Tiêu biểu là dự án KTG Industrial VSIP Bắc Ninh II (Giai đoạn 1) được phát triển theo định hướng công trình xanh, đạt chứng nhận LEED Gold, hướng tới tối ưu hiệu quả vận hành và sử dụng tài nguyên.
Không chỉ cung cấp hạ tầng công nghiệp, KTG Industrial còn đồng hành cùng khách thuê trong suốt quá trình đầu tư, từ tư vấn giải pháp phù hợp, hỗ trợ thủ tục đến đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật theo đặc thù từng ngành sản xuất.
Nhờ vị trí chiến lược, hạ tầng ổn định và đội ngũ giàu kinh nghiệm, KTG Industrial đã trở thành lựa chọn của nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực như bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ.
Với định hướng phát triển bền vững cùng dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp, KTG Industrial giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian triển khai dự án, nâng cao hiệu quả vận hành và sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng.
KTG Industrial đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình phát triển xanh và bền vững
Lời kết
Chính sách ưu đãi dành cho khu công nghiệp bền vững tại Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện, mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp đầu tư theo hướng xanh và hiệu quả.
Bên cạnh việc tận dụng các cơ chế hỗ trợ của Nhà nước, việc lựa chọn một chủ đầu tư có kinh nghiệm, hạ tầng đáp ứng định hướng phát triển bền vững và dịch vụ hỗ trợ chuyên nghiệp cũng là yếu tố quan trọng quyết định thành công của dự án.
Với kinh nghiệm phát triển nhà xưởng và nhà kho xây sẵn theo tiêu chuẩn quốc tế, KTG Industrial sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp bất động sản công nghiệp phù hợp với mục tiêu phát triển lâu dài tại Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
[1] congbao.chinhphu.vn (2022). Nghị định Quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế.
https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/nghi-dinh-so-35-2022-nd-cp-37238.htm
[2] Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2025). Thông tư Hướng dẫn xây dựng khu công nghiệp sinh thái.
https://congbao.cdnchinhphu.vn/CongBaoCP/VanBan/2025/1/44340/55229-1-2025459-46005-2025-tt-bkhdt.pdf
[3] Chinhphu.vn (2025). Toàn văn Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Báo điện tử Chính phủ.
https://baochinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-so-68-nq-tw-ve-phat-trien-kinh-te-tu-nhan-102250505122337909.htm
[4] Vietnam Law & Legal Forum Magazine (2025). Industrial parks, economic zones engaged in green transition to enjoy more investment incentives.
https://vietnamlawmagazine.vn/industrial-parks-economic-zones-engaged-in-green-transition-to-enjoy-more-investment-incentives-75923.html
[5] scp.net.vn (2024). Thúc đẩy phát triển tiêu dùng xanh ở Việt Nam.
https://scp.gov.vn/tin-tuc/t13744/thuc-day-phat-trien-tieu-dung-xanh-o-viet-nam
[6] Viet Nam Circular Economy. Circular Economy in Eco-Industrial Parks.
https://vietnamcirculareconomy.vn/showcase/circular-economy-in-eco-industrial-parks/?lang=en
[7] Chinhphu.vn (2024). Để các khu công nghiệp Việt Nam tích cực chuyển mình, hướng tới mô hình thông minh và bền vững. Báo điện tử Chính phủ.
https://baochinhphu.vn/de-cac-khu-cong-nghiep-viet-nam-tich-cuc-chuyen-minh-huong-toi-mo-hinh-thong-minh-va-ben-vung-102241219160025707.htm
