Khu công nghiệp tiết kiệm năng lượng ngày càng được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ESG và mục tiêu trung hòa carbon.
Đặc biệt, trước cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Chính phủ Việt Nam cùng xu hướng chuyển đổi mô hình KCN sinh thái tại các thủ phủ công nghiệp như Đồng Nai, Hải Phòng, Bình Dương, Bắc Ninh… việc đặt nhà máy tại các dự án xanh không còn là lựa chọn phụ mà đã trở thành yêu cầu thiết yếu.
Trong bài viết này KTG Industrial sẽ giới thiệu xu hướng phát triển khu công nghiệp tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam, cùng các mô hình và giải pháp đang được áp dụng trong quá trình tối ưu vận hành sản xuất.
Mô hình của khu công nghiệp tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam
Các khu công nghiệp tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam đang được phát triển theo hướng kết hợp hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo và công nghệ số.
Mô hình này hướng đến việc tối ưu chi phí vận hành, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về ESG và mục tiêu giảm phát thải carbon trong dài hạn.
Năng lượng tái tạo và công nghệ số thúc đẩy công nghiệp bền vững
Hạ tầng năng lượng tái tạo và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA)
Nhiều khu công nghiệp hiện nay được quy hoạch sẵn để lắp đặt điện mặt trời áp mái (Rooftop Solar) kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (Battery Energy Storage System – BESS). Giải pháp này giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn điện, giảm phụ thuộc vào lưới điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Bên cạnh đó, Nghị định 57/2025/NĐ-CP về cơ chế mua bán điện trực tiếp (Direct Power Purchase Agreement – DPPA) cho phép các doanh nghiệp đủ điều kiện mua điện từ đơn vị phát điện năng lượng tái tạo mà không phải thông qua cơ chế mua bán điện truyền thống.
Cơ chế này mở ra thêm lựa chọn tiếp cận nguồn điện sạch cho các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và công nghệ cao, khi các yêu cầu về ESG ngày càng được chú trọng.
Thiết kế nhà xưởng xanh và đạt chuẩn quốc tế (LEED, EDGE)
Các nhà xưởng trong khu công nghiệp tiết kiệm năng lượng thường được thiết kế theo các tiêu chuẩn như LEED hoặc EDGE, với mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên ngay từ giai đoạn xây dựng.
Một trong những giải pháp phổ biến là thiết kế thụ động (Passive Design), tận dụng thông gió tự nhiên, giếng trời hoặc tấm lấy sáng trên mái để giảm nhu cầu sử dụng điện cho chiếu sáng và làm mát vào ban ngày.
Đáng chú ý, việc áp dụng hiệu quả các giải pháp thiết kế thụ động có thể hỗ trợ giảm đến 70% lượng năng lượng tiêu thụ của công trình [2].
Bên cạnh đó, lớp vỏ công trình được sử dụng vật liệu cách nhiệt và sơn phản xạ nhiệt nhằm hạn chế hấp thụ nhiệt, phù hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam.
Hệ thống quản lý năng lượng thông minh (Smart Monitoring & IoT)
Nhiều khu công nghiệp đang ứng dụng AI, IoT và hệ thống quản lý năng lượng (Energy Management System – EMS) để theo dõi mức tiêu thụ điện, nước và các chỉ số vận hành theo thời gian thực.
Thực tế triển khai ghi nhận, việc ứng dụng IoT trong giám sát năng lượng giúp phát hiện sớm các sự cố rò rỉ, cắt giảm ngay khoảng 5% chi phí năng lượng lãng phí ban đầu [1].
Kết hợp với hệ thống đo lường thông minh (Digital Metering), doanh nghiệp có thể dễ dàng phân tích biểu đồ phụ tải, từ đó điều chỉnh kế hoạch sản xuất vào các khung giờ thấp điểm để tối ưu hóa hóa đơn tiền điện.
Hệ thống làm mát tập trung (District Cooling) và kinh tế tuần hoàn
Một số khu công nghiệp tiên phong đang áp dụng hệ thống làm mát tập trung (District Cooling) cung cấp nước lạnh cho toàn khu, thay vì từng nhà máy phải đầu tư hệ thống chiller riêng biệt. Mô hình này giúp tăng hiệu suất làm mát, tiết kiệm diện tích và giảm chi phí bảo trì.
Bên cạnh đó, mô hình kinh tế tuần hoàn và cộng sinh công nghiệp đang được thúc đẩy mạnh mẽ:
- Tận dụng nhiệt thừa/hơi nóng từ quá trình sản xuất của nhà máy này để làm đầu vào cho nhà máy khác.
- Chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sinh khối (Biomass) thay thế nhiên liệu hóa thạch.
- Tái sử dụng nước thải sau xử lý cho các mục đích tưới cây, làm mát hạ tầng, giảm tối đa mức tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên.
Tái sử dụng năng lượng, nước và tài nguyên trong khu công nghiệp xanh
Bản đồ so sánh các khu công nghiệp xanh tiêu biểu (Bắc – Trung – Nam)
| Khu công nghiệp/Nhà phát triển | Vị trí địa lý | Giải pháp năng lượng nổi bật | Chứng nhận sở hữu | Ngành nghề phù hợp nhất |
| VSIP III (Bình Dương) | Miền Nam | Quy hoạch khu công nghiệp thông minh, hạ tầng sẵn sàng tích hợp điện mặt trời áp mái và các giải pháp tiết kiệm năng lượng | Định hướng phát triển theo các tiêu chuẩn công trình xanh như LEED | Điện tử, bán dẫn, công nghiệp công nghệ cao |
| DEEP C (Hải Phong/Quảng Ninh) | Miền Bắc | Điện gió, điện mặt trời, tái sử dụng nước, cộng sinh công nghiệp và các giải pháp giảm phát thải | Khu công nghiệp sinh thái (Eco-Industrial Park) | công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ và công nghiệp hỗ trợ |
| Khu công nghiệp Vietnam/ Core5 /Frasers | Toàn quốc (Nhà xưởng xây sẵn – RBF) | Nhà xưởng xây sẵn tích hợp thiết kế tiết kiệm năng lượng, tối ưu ánh sáng và thông gió | Một số dự án đạt hoặc hướng đến các chứng nhận xanh như LEED, EDGE | Khách thuê FDI, Logistics, lắp ráp linh kiện |
| KTG Industrial | Miền Bắc & Miền Nam | Nhà xưởng & Nhà kho xây sẵn (RBF/RBS) tối ưu thiết kế lấy sáng tự nhiên, sẵn sàng đấu nối điện mặt trời áp mái | Hướng tới tiêu chuẩn LEED, ESG | Khách thuê FDI, Logistics, sản xuất linh kiện |
Bài viết liên quan: Mô hình BĐS công nghiệp xanh: Kinh tế, giao thông, sinh thái
Lợi ích tài chính và lộ trình cho nhà đầu tư FDI
Việc lựa chọn đặt nhà máy tại các khu công nghiệp tiết kiệm năng lượng mang lại lợi ích kép về tài chính và vận hành cho các nhà đầu tư FDI:
Tối ưu chi phí vận hành: Nghiên cứu đánh giá dư địa tiết kiệm năng lượng trong sản xuất công nghiệp tại Việt Nam hiện lên tới 20 – 30% [3]. Mặc dù chi phí thuê ban đầu tại các KCN xanh có thể nhỉnh hơn đôi chút, doanh nghiệp sẽ nhanh chóng thu hồi vốn nhờ chi phí điện, nước giảm mạnh hàng tháng.
Vượt qua các hàng rào thương mại: Sử dụng hạ tầng tiết kiệm năng lượng giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị dữ liệu phát thải, sẵn sàng ứng phó với Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU và các thị trường khó tính.
Tiếp cận nguồn tài chính xanh (Green Finance): Doanh nghiệp hoạt động trong các KCN đạt chứng nhận LEED/EDGE dễ dàng hơn trong việc tiếp cận các khoản tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi từ các tổ chức tài chính quốc tế.
Lời kết
Tiết kiệm năng lượng không còn là một lựa chọn ngắn hạn mà đã trở thành yếu tố sống còn giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tuân thủ các chuẩn mực ESG toàn cầu.
Khi lựa chọn địa điểm đặt nhà máy tại Việt Nam, nhà đầu tư nên ưu tiên kiểm tra ba yếu tố: khả năng đấu nối điện mặt trời mái nhà, hệ thống quản lý/tái sử dụng tài nguyên, và các chứng nhận công trình xanh mà chủ đầu tư cam kết.
Với định hướng phát triển bất động sản công nghiệp bền vững, KTG Industrial cung cấp hệ thống nhà xưởng & nhà kho xây sẵn (RBF/RBS) đạt chuẩn xanh tại các vị trí kinh tế trọng điểm. Chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp FDI tối ưu hóa chi phí vận hành ngay từ ngày đầu hoạt động.
Nguồn tham khảo
[1] Mediatech. (2023). Dùng IoT phát hiện lãng phí điện, nước. Bacninhtv.Vn. https://bacninhtv.vn/tin-tuc/213/151130/dung-iot-phat-hien-lang-phi-dien-nuoc
[2] touyen. (2024, May 11). Chiến lược thiết kế thụ động giảm lượng khí thải carbon có thực sự hiệu quả? – Tạp chí Kiến Trúc. Tạp Chí Kiến Trúc – Hội Kiến Trúc Sư Việt Nam. https://www.tapchikientruc.com.vn/chuyen-muc/chien-luoc-thiet-ke-thu-dong-giam-luong-khi-thai-carbon-co-thuc-su-hieu-qua.html
[3] Tia sáng, T. (2024, December 25). Dư địa tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp còn rất lớn. Tiasang.Com.Vn; EsportsFan. https://tiasang.com.vn/du-dia-tiet-kiem-nang-luong-trong-cong-nghiep-con-rat-lon-5037690.html
