Liệu thuê nhà xưởng xanh hiện nay còn mang tính chủ động, hay đã trở thành điều kiện cần đối với doanh nghiệp FDI trong bối cảnh ESG ngày càng được chú trọng?
Khi các yếu tố môi trường và trách nhiệm xã hội tác động trực tiếp đến chiến lược đầu tư, quá trình lựa chọn hạ tầng sản xuất phù hợp tại Việt Nam trở nên phức tạp hơn. Bài viết sau từ KTG Industrial sẽ phân tích những thách thức thực tế này.
Tại sao các doanh nghiệp FDI đua nhau chọn KCN xanh?
Ở góc độ quốc tế
Việc EU đưa CBAM vào vận hành đã buộc doanh nghiệp phải công khai dữ liệu phát thải carbon ngay từ nơi sản xuất, thay vì chỉ tập trung vào khâu xuất khẩu.
Do đó, vị trí đặt nhà máy, khả năng tiếp cận năng lượng sạch và tiêu chuẩn hạ tầng xanh trong khu công nghiệp (KCN) trở thành điều kiện quan trọng.
Bên cạnh đó, chỉ thị CSRD của EU còn mở rộng yêu cầu báo cáo sang toàn bộ chuỗi cung ứng, khiến nhà xưởng, hệ thống logistics và đối tác vận hành đều tác động trực tiếp đến mức độ tuân thủ ESG và tính minh bạch của báo cáo tài chính.
Yêu cầu minh bạch môi trường khiến doanh nghiệp FDI ưu tiên KCN xanh
Ở phạm vi trong nước
Tại Việt Nam, Quy hoạch điện VIII cùng định hướng phát triển khu công nghiệp sinh thái đang từng bước hình thành tiêu chí sàng lọc dự án đầu tư.
Những mô hình thiếu giải pháp năng lượng bền vững, kiểm soát môi trường và hạ tầng xã hội đồng bộ sẽ khó tiếp cận nguồn vốn FDI chất lượng.
Vì vậy, KCN xanh được xem là hướng đi chiến lược, giúp doanh nghiệp FDI đáp ứng đồng thời yêu cầu quốc tế và giảm thiểu rủi ro pháp lý, vận hành trong dài hạn.
Ba thách thức lớn từ ESG
Thách thức môi trường (E): Bài toán năng lượng tái tạo
Cơ chế DPPA (Mua bán điện trực tiếp) chậm trễ
Trong quá trình thực hiện ESG tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp FDI gặp khó khăn khi tiếp cận năng lượng tái tạo.
Trước đây, các quy định yêu cầu mọi hoạt động mua bán điện phải thông qua EVN, khiến việc sử dụng trực tiếp điện gió hoặc điện mặt trời từ nhà cung cấp tư nhân gần như không khả thi.
Hiện nay, Quy hoạch điện VIII đã được phê duyệt nhưng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) vẫn còn những điểm cần hướng dẫn chi tiết [1].
Vì vậy, doanh nghiệp dù có nguồn lực và cam kết ESG rõ ràng vẫn khó tiếp cận điện sạch chính thống, buộc phải cân nhắc kỹ hơn khi lựa chọn khu công nghiệp và hạ tầng năng lượng đi kèm.
DPPA chậm hoàn thiện khiến doanh nghiệp FDI khó tiếp cận điện sạch
Sự không chắc chắn của “điện mặt trời áp mái”
Nhiều doanh nghiệp FDI kỳ vọng điện mặt trời áp mái sẽ giúp tiếp cận năng lượng sạch nhanh chóng, tuy nhiên thực tế triển khai tại Việt Nam vẫn tồn tại không ít bất cập.
Hiện nay, Nghị định 58/2025 cho phép phát triển mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu nhưng doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục thông báo và đăng ký với cơ quan quản lý, đơn vị điện lực để đảm bảo an toàn vận hành [2].
Bên cạnh đó, các yêu cầu về kỹ thuật và phòng cháy chữa cháy đối với nhà xưởng, đặc biệt với công trình quy mô lớn hoặc xưởng cũ khá khắt khe.
Nếu sản lượng điện không dùng hết, việc đấu nối hoặc bán lại cho lưới điện vẫn gặp khó do thiếu khung giá và hướng dẫn cụ thể [3].
Do đó, doanh nghiệp FDI nên ưu tiên các KCN đã có sẵn điện mặt trời áp mái tự sản tự tiêu hoặc thuộc khu vực thí điểm cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) để giảm rủi ro triển khai.
KTG Industrial sở hữu hạ tầng điện mặt trời áp mái đồng bộ
Thách thức xã hội (S): Không chỉ là lương thưởng, đó là “an cư lạc nghiệp”
Ngoài lương thưởng, điều kiện sinh hoạt và khả năng tiếp cận nhà ở xã hội (NOXH) cho công nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đánh giá ESG.
Tuy nhiên, tại nhiều khu công nghiệp, nguồn cung NOXH vẫn hạn chế do thủ tục đầu tư phức tạp và thời gian triển khai kéo dài.
Trong cuộc cạnh tranh thu hút lao động tay nghề cao, doanh nghiệp FDI đặt nhà máy tại KCN có hạ tầng lưu trú và tiện ích đồng bộ thường duy trì được đội ngũ nhân sự ổn định hơn.
Vì vậy, khi lựa chọn địa điểm sản xuất, cần xem xét bán kính xung quanh KCN, bởi nếu thiếu quỹ đất dịch vụ hoặc nhà ở, chi phí đưa đón và quản lý lao động sẽ tăng đáng kể về lâu dài.
Thách thức quản trị (G): Sự minh bạch và khoảng cách dữ liệu
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn chưa có cam kết ESG rõ ràng và thiếu hệ thống báo cáo thống nhất.
Điều này trở thành hạn chế lớn khi doanh nghiệp FDI phải tổng hợp dữ liệu phát thải (Scope 3) để báo cáo lên tập đoàn mẹ.
Nếu không có thông tin minh bạch về xử lý nước thải, rác thải hay mức tiêu thụ năng lượng, quá trình kiểm toán sẽ gặp khó khăn.
Vì vậy, doanh nghiệp FDI nên ưu tiên các KCN thông minh, nơi dữ liệu vận hành được số hóa và sẵn sàng trích xuất báo cáo khi cần.
Nhận định về tương lai: Việt Nam vẫn là “điểm sáng”
Mặc dù còn đối mặt với không ít vướng mắc về hạ tầng và khung pháp lý, Việt Nam vẫn được nhìn nhận là điểm đến tiềm năng cho các dòng vốn đầu tư bền vững.
Ngày càng nhiều doanh nghiệp dự kiến triển khai cam kết ESG trong vòng 2 đến 4 năm tới, phù hợp với lộ trình Net Zero năm 2050 của Chính phủ.
Đồng thời, chính những khó khăn hiện tại lại tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI thương lượng mức giá tốt hơn tại các KCN đang chuyển mình theo hướng xanh.
Trước xu thế này, thị trường đang dần rời xa mô hình KCN truyền thống để tiến tới KCN sinh thái, với vai trò dẫn dắt của VSIP, DEEP C và Viglacera.
KTG Industrial – Giải pháp bất động sản công nghiệp theo định hướng ESG
KTG Industrial hướng tới vai trò là nhà phát triển bất động sản công nghiệp gắn với tiêu chuẩn ESG, ưu tiên xây dựng hạ tầng xanh, vận hành hiệu quả và quản lý dữ liệu minh bạch.
Các dự án nhà kho, nhà xưởng xây sẵn của KTG Industrial được triển khai theo quy hoạch tổng thể, kết hợp giải pháp năng lượng bền vững, không gian làm việc an toàn cùng hệ thống quản trị hiện đại.
Nhờ cách tiếp cận này, doanh nghiệp FDI có thể đáp ứng các yêu cầu ESG ngày càng cao, đồng thời kiểm soát chi phí và hạn chế rủi ro trong hoạt động lâu dài tại Việt Nam.
KTG Industrial đồng hành doanh nghiệp FDI phát triển nhà xưởng xanh theo ESG
Lời kết
Việc áp dụng ESG ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư, khiến thuê nhà xưởng xanh trở thành định hướng dài hạn của nhiều doanh nghiệp FDI.
Mặc dù tại Việt Nam vẫn tồn tại những vướng mắc về pháp lý, hạ tầng và dữ liệu, xu thế phát triển khu công nghiệp xanh và sinh thái đang diễn ra rõ nét.
Theo đó, doanh nghiệp chủ động lựa chọn hạ tầng phù hợp ngay từ đầu sẽ hạn chế rủi ro tuân thủ, kiểm soát tốt chi phí vận hành và xây dựng nền tảng ổn định cho phát triển bền vững.
Tài liệu tham khảo
[1] Kỳ Phương (2025). Mua bán điện trực tiếp theo cơ chế vẫn còn là “nút thắt”. Thời báo Tài chính Việt Nam.
https://thoibaotaichinhvietnam.vn/mua-ban-dien-truc-tiep-theo-co-che-van-con-la-nut-that-183871.html
[2] Thu Hằng (2025). Tuân thủ quy định pháp luật khi lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Báo Hải Phòng.
https://www.vietnam.vn/tuan-thu-quy-dinh-phap-luat-khi-lap-dat-dien-mat-troi-mai-nha
[3] Thạch Lam (2025). Installing solar power, people and businesses are still stuck in procedures and legality. Báo Lao động.
